dagboek van een dode

Tot zo'n jaar of tien geleden hield ik onregelmatig een dagboek bij. Volgens de huidige normen en waarden is dat privé. Tenzij je toestemming hebt van de eigenaar is het lezen van het dagboek van een ander 'off limits,' zoiets doe je niet. Daar zijn we het allemaal over eens.

Niettemin zijn er omstandigheden waarin sommigen van ons, uit nieuwsgierigheid of eigen onzekerheid, zich toch wel eens schuldig maken aan het lezen van zo'n dagboek of privé correspondentie. Een moeder die zich zorgen maakt over haar kind - gebruikt het drugs, is het verslingerd aan dat onbetrouwbaar sujet dat zich de laatste tijd vaak aan de deur vertoont? Een geliefde die wil weten of de partner wel helemaal eerlijk is of wil begrijpen hoe deze de relatie 'in werkelijkheid' ziet.

Niet alleen is het mij zelf overkomen, maar met schaamrood beken ik dat ook ik me daar schuldig aan heb gemaakt. Onzekerheid en gebrek aan zelfvertrouwen leken daarbij de belangrijkste drijfveren. Of moet ik het gebrek aan respect noemen? Hoe dan ook, er was geen sprake van een keuze, want zoals ik eerder betoogde: we hebben geen vrije wil ....
Schaamte is zonder vrije wil een overbodige emotie, maar ook daarin heb ik geen keuze; het is er desondanks. Dat akelige gevoel helpt misschien om het nooit meer te doen. Al merk ik dat niet zozeer het akelige schaamtegevoel, maar toegenomen zelfvertrouwen de beste preventie is.
Het maakt voor mij nu niet meer uit wat die ander privé denkt of schrijft; van belang is alleen hoe ik het gedrag van die ander interpreteer in relatie tot mijn levensgeluk. Die interpretatie is alleen mijn zaak. Maakt die interpretatie me onzeker of ongelukkig, dan ben ik de enige die daar wat aan kan doen.

Wat nu als de dagboekschrijver is overleden, gelden dan andere regels?
De persoon bestaat niet meer, en strikt genomen kun je zijn of haar privacy niet meer schenden.

Teruglezend in mijn dagboek vind ik vooral mijn observaties van de kinderen en enkele filosofische beschouwingen interessant. Het grootste deel lees ik met kromme tenen. Pathetisch, melodramatisch en sentimenteel. Pfff. Zo nu en dan beleefde ik het zo, en dat waren vooral ook de momenten dat ik behoefte voelde dit op papier te zetten, als uitlaatklep, en in een poging ordening aan te brengen in de emotionele chaos.

Als ik dood ben, lijkt het me genant als iemand mij op deze manier leert kennen. Al ben ik er natuurlijk niet meer om daar last van te hebben. Dat was de reden dat ik bijna de vlam er in gezet had. Omdat een dagboek toch geen goede afspiegeling is van hoe het was. Het blijft een momentopname, en zelfs op dat moment zelf vond ik al dat ik het niet goed weergaf, of niet goed weer kon geven. Het lijkt me voor mijn nabestaanden niet altijd een pretje om dat te lezen. Misschien moet ik een bloemlezing maken met de stukjes die mij wel de moeite waard lijken en waar ik me goed bij voel.

Vermoedelijk zal dit echter zo'n plan blijven dat ik nooit zal uitvoeren.